Met de Overstekers-trilogie wist Petra Doom haar naam te vestigen in de Nederlandstalige fantasywereld. Inmiddels heeft ze een nieuwe serie lopen (Kinderen van Orpheus), zijn er verhalen van haar verschenen in verschillende bundels en bracht ze onlangs haar eigen cozy fantyasy novelle uit: Het Winterpaleis. In dit interview komen we daar meer over te weten.
We kennen je vooral van de Overstekers-trilogie, fantasyboeken die worden uitgegeven bij Lannoo/Hamley Books. Nu dus een uitstapje naar cozy fantasy. Wat maakt fantasy voor jou een zo fijn genre om in te schrijven?
Fantasy is gewoon het leukste genre dat er is! Ik lees het zelf het vaakst, waarschijnlijk vandaar dat mijn eigen verhaalideeën ook altijd minstens een fantasy-element hebben. Geen enkel ander genre voedt zo een van de kostbaarste dingen die we als mens hebben: onze fantasie.
Als schrijver biedt fantasy enerzijds grenzeloze mogelijkheden. Anderzijds is het heerlijk uitdagend: je moet de lezer immers zover krijgen dat die gelooft in de wereld of wezens die jij gecreëerd hebt, dat ze tastbaar voelen. Wat die grenzeloze mogelijkheden betreft: fantasy is eigenlijk meer een manier van schrijven dan een genre. Fantasy kan alle andere genres overspannen: van alternatieve geschiedenis over satire tot romance… voor elk wat wils.
Heb je zelf ook wat cozy fantasy gelezen om kennis te maken met het genre (en zo ja, wat zijn volgens jou nog meer aanraders)?
Ik was al langer fan van cozy mysteries (detectives), die veel overlap vertonen met dit genre. De Cottage Tales van Susan Wittig Albert, bijvoorbeeld, waarin Beatrix Potter optreedt als amateur-detective in een klein dorpje waar ze een boerderij heeft gekocht. Beatrix Potter kennen we natuurlijk allemaal van haar kinderboekjes, waarin dieren een hoofdrol spelen. Ze had zelf ook een hele resem huisdieren. Enkele daarvan treden in deze serie op als personages die hun eigen rol spelen in het ontrafelen van de plot… toch ook een soort fantasy-element!
Niet iedereen zal het ermee eens zijn maar voor mij zitten er ook in bepaalde van Terry Pratchetts Discworld-boeken best wel wat cozy fantasy-sfeer.
Als ik even een zijstapje mag maken naar science fiction: Becky Chambers’ reeks The Wayfarers vond ik heerlijk. Op een sensitieve manier kaart ze een hele resem sociale en psychologische thema aan, geplaatst in een kleurrijke, zeer geloofwaardige wereld (of een zeer kleurrijk, geloofwaardig heelal, moet ik hier eigenlijk zeggen)… en dat allemaal terwijl je het gevoel hebt een heel licht verteerbaar, ontspannen science fiction-verhaal te lezen. Je klapt elk boek weer dicht met het besef: ‘Oh ja, er zijn ook een hoop goede mensen op de wereld, die ook anderen alleen maar alle goeds wensen.’ Dat kunnen we in deze tijden allemaal wel gebruiken.
En natuurlijk kan ik niet anders dan Legends & Lattes van Travis Baldree noemen! Ik laat gehypete boeken meestal links liggen, dus het duurde best lang voor ik hem oppakte, maar als jij ook zo bent: echt, deze is de hype dubbel en dwars waard. Het is een verhaal waar je in wilt kruipen en waarvan je gewoon niet wilt dat het eindigt. Je leeft van de eerste tot de laatste bladzijde mee met orc Viv, een ex-premiejager die een koffiehuisje begint.
Na het lezen van dit boek drong het tot me door dat cozy fantasy een gegeven was geworden (hoera!) en ging ik op zoek naar meer van dat. En ik besefte dat ik zelf ook nog een en ander op de plank had liggen…
Het Winterpaleis
Het Winterpaleis is naar eigen zeggen een cozy fantasy met een vleugje Jane Austen. Wat kenmerkt een cozy fantasy volgens jou en hoe uit dat zich in deze novelle?
Voor mij is een cozy fantasy in de eerste plaats een warmhartig verhaal. Het is troostend, als iemand die een kop thee of koffie voor je inschenkt op een sombere dag.
Cozy fantasy is meestal kleinschalig, met zogenaamde ‘low stakes’: wat op het spel staat is niet van wereldschokkend belang, maar het raakt je doordat het zo herkenbaar is. Personages – hun ontwikkeling, psychologie en interactie met elkaar – zijn heel belangrijk.
En dan is er natuurlijk ook nog – hoe kan het anders met zo’n benaming – de gezelligheidsfactor! Tussen de plot door leef je mee met het wel en wee van personages in hun alledaagse omstandigheden. Denk aan een simpel bezoekje aan de bakker… waar de broodjes weliswaar niet zijn gebakken door een mens maar door een brownie (niet alleen de benaming van een lekkernij maar ook van een mythisch wezen)!
De toon is optimistisch en personages zijn vaak bezig met het opbouwen van iets: een bedrijf, een project, … hun leven. Wanneer er dingen misgaan (en natuurlijk gaan er dingen mis, anders is er geen verhaal), dan worden die op constructieve wijze aangepakt en het einde is positief. Een cozy fantasy sla je dicht met een goed gevoel.
Voor iedereen die ik nu lekker heb gemaakt met het idee dat ze kerstkoekjes gaan bakken in Het Winterpaleis: dat niet, haha. Maar verder is het volgens mij echt een cozy fantasy. Het is kleinschalig: het hoofdpersonage is de dochter van een graaf, maar haar leven beperkt zich tot haar voorouderlijke kasteel en het dorpje vlakbij. Als ze faalt in wat haar in dit verhaal te doen staat, zal de wereld niet veranderen… maar het raakt de essentie van wie zij is, en haar daden zijn van invloed op haar hoekje van de wereld. Van vroege lezers heb ik al mogen horen dat ze achterbleven met een fijn, warm gevoel na het lezen.
Kun je iets meer vertellen over de wereld waarin het verhaal zich afspeelt? Wat zijn bijvoorbeeld de fae?
Het Winterpaleis speelt zich af in een wereld die losjes geïnspireerd is op de Regency-tijd, oftewel de wereld van Jane Austen. Het is een mini-novelle, dus je maakt vooral kennis met de plek waar het verhaal zich afspeelt: het afgelegen graafschap Askenloof, waar Astoria het grootste deel van haar leven heeft doorgebracht. Astoria voelt zich meer verbonden met het plaatselijke platteland en de noden van Askenloofs pachters dan met de adel in de mondaine hoofdstad.
In onze eigen wereld zijn fae (of fey of fay…) magische wezens die in veel Europese folklore voorkomen. Vaak werd met een eufemisme naar hen verwezen: the wee folk, the good folk, het Schone Volk. Dat deed je om hun aandacht niet te trekken door hen direct te benoemen. In veel verhalen zitten waarschuwingen om hen niet te ontstemmen en worden middelen genoemd om hen af te weren (ijzer, bepaalde planten…).
Ze worden beschreven als min of meer humanoïde wezens met bovennatuurlijke kwaliteiten (illusie-magie, het vermogen om van gedaante te veranderen…). Denk aan feeën en elfen, maar soms worden ook goblins, gnomen, … onder de fae geschaard. Soms worden ze als heel klein beschreven, soms hebben ze dezelfde afmetingen als een mens.
Fantasy-auteurs zoals vb. Patricia Briggs laten zich al geruime tijd graag door deze verhalen inspireren. Recent heeft Sarah J. Maas de fae populair gemaakt als personages in romantische fantasy, maar ze was niet de eerste die dat deed: al in de middeleeuwen kwamen romantische ballades voor over ridders of argeloze dames die werden meegelokt of ontvoerd door feeënwezens.
In Het Winterpaleis heeft Astoria zich verdiept in de plaatselijke folklore. Zij kent de fae slechts uit de oude verhalen en heeft ze nooit als meer dan bijgeloof beschouwd. Wanneer ze echter een wezen ontmoet dat duidelijk niet menselijk is, heeft ze alleen haar kennis van diezelfde verhalen om op af te gaan…
Klopt het dat dit boekje zelf uitgeeft? En ben je van plan meer cozy fantasy te schrijven en zelf uit te geven?
Dat klopt! Een eerste versie van dit verhaal is enige jaren geleden als e-book only verschenen. Ik kreeg toen al de vraag van lezers of er niet ook een papieren versie zou komen, maar de uitgeverij had geen plannen in die richting. Uiteindelijk overwoog ik of ik het heft niet in eigen handen moest nemen. Toen trof ik een illustratrice die naar mijn gevoel de perfecte cover zou kunnen ontwerpen en hakte ik de knoop door. Ik heb het verhaal nog een beetje opgepoetst en hier en daar wat verder uitgewerkt en dit is het resultaat!
Al sinds ik dit verhaal geschreven heb, had ik het gevoel ‘dit smaakt naar meer’. Nu dit boekje er eenmaal is, is dat er niet minder op geworden. Mijn proeflezers zitten me collectief aan te porren om zeker aan die drang toe te geven. Dus ja: er komt ongetwijfeld meer, hetzij bij een uitgeverij die een goede match blijkt, hetzij als indie project.
Uitstapjes en activiteiten
Je bent veel te vinden op evenementen, zoals recent nog Fantastic Reads. Wat zijn de leukste interacties die je hebt met je lezers?
Als rasechte introvert ben ik na zo’n evenementen meestal bekaf, maar de interacties met de lezers zijn me dat dubbel en dwars waard! Vorig jaar kwam iemand ineens naar me toe, pakte mijn handen, keek me recht aan en zei: ‘Je kent mij niet, maar ik heb je Kinderen van Orpheus-reeks gelezen en ik wilde je gewoon zo graag bedanken dat je die geschreven hebt!’ Ja, dan straal je de rest van de dag…
Het is fantastisch wanneer een lezer me komt vertellen dat de personages uit mijn boeken zijn gaan voelen als echte mensen (/wezens). Ik vind het ontzettend leuk om te horen welke passage is blijven hangen, of wie iemands favoriete personage was, dat is soms heel verrassend.
Soms zie ik iemand echt oplichten omdat die zich begrepen, weerspiegeld heeft gevoeld door een personage… dat zijn de allerbeste momenten. Zelf heb ik me vroeger soms een enorm buitenbeentje gevoeld. Lezen over personages die ook niet binnen standaard hokjes pasten maar hun plek in de wereld alsnog wisten te vinden of creëren – niet ondanks zichzelf, maar juist dánkzij wie ze waren – was een openbaring. Ik ben heel dankbaar dat ik nu ook anderen die ervaring mag geven!
Samen met Jelmer Panman ben je ook actief in het D&D wereldje via Helden op Papier. Speel je zelf ook D&D?
Zeker, de campagnes zelf worden gecreëerd door Jelmer, ik ben redacteur van dienst en heb het grote genoegen dat ik playtester mag zijn!
Dankzij Jelmer speel ik inmiddels al bijna vijftien jaar met heel veel plezier D&D. Dat heeft overigens ook een niet onbelangrijke rol gespeeld in mijn ontwikkeling als schrijver. Ik nam namelijk al snel de taak op me om verslagjes van onze speelsessies te schrijven. Die groeiden uit van korte notities tot hele verhalen waar ik mijn pen aan kon scherpen. En later kwam er dus Sangormaan, de origin story van Diamanda, de geheimzinnige albino tiefling die als waarzegster figureert in het avontuur De Nachtmerrie op Maskerade.
Grappig dat je ernaar vraagt, want Jelmer en ik spelen al een tijdje met het idee om misschien eens een cozy fantasy te schrijven in zijn wereld van Gebroken Licht. D&D heeft wat mij betreft vanzelfsprekende raakvlakken met het genre: het is tenslotte een coöperatief fantasy-spel, waarbij interactie en kameraadschap (tussen spelers en/of personages) onmisbaar zijn. En het is natuurlijk ook oergezellig: met zijn allen rond de tafel, snacks in het midden, en je verbeelding de vrije loop laten!
Petra Doom over fantasie en fae